اخبار

1396/10/03


 حتما برایتان پیش آمده‌است که در طول یک روز یا یک هفته، چندین بار به سایت گوگل سربزنید و موضوعی را که به دنبال آن هستید جستجو کنید. زمانی که در گوگل شروع به تایپ کردن می‌کنید، گوگل برای شما گزینه‌هایی را نشان می‌دهد که ممکن است به دنبال آن‌ها باشید! یا در زمانی که در اینستاگرام خود جستجو می‌کنید، به مواردی برمی‌خورید که اینستاگرام احتمال می‌دهد به آن‌ها علاقه مند باشید. پس باید گفت شما در زندگی روزمره‌ی خود، کم و بیش با هوش مصنوعی سر و کار دارید.

 هوش مصنوعی در جهان اطراف ما، به طور نامحسوسی درحال فراگیر شدن است اما اگر بخواهیم دقیق‌تر به آن نظاره کنیم، باید ابتدا این پرسش را مطرح کنیم که منظورمان از هوش چیست؟!

دانشمندان معتقدند هوش مصنوعی، هنر ایجاد ماشین‌هایی است که وظایفی را انجام می‌دهند درحالیکه اگر انسانی بخواهد آن وظایف را انجام دهد، نیاز به هوش دارد. به زبان ساده‌تر، ما در اینجا از ماشین انتظار داریم خصوصیات زیر را داشته باشد:

1-    زمانی که به موقعیت‌های از قبل تعریف نشده برمی‌خورد، بتواند عکس العمل نشان دهد و از این واقعه تجربه بیاموزد؛ به‌طوریکه هر لحظه در حال یادگیری باشد و خود را کامل‌تر کند. برای مثال، ربات‌های دارای هوش مصنوعی، با آزمون و خطا می‌توانند حرکاتی را یاد بگیرند که از قبل برای آن‌ها تعریف نشده‌است!

2-    شباهت‌ها و تفاوت‌ها را درک کند. در نتیجه بتواند پیش بینی کند و حتی خطاها را اصلاح کند. درست مشابه گوگل که اگر لغتی را در آن اشتباه تایپ کنید، خطای شما را به شما گوشزد می‌کند.

3-    اطلاعات را تجزیه و تحلیل کند و از آن‌ها نتیجه‌گیری کند. برای مثال اینستاگرام با تشخیص هویت شما و مطابقت دادن آن با اکانت فیسبوک شما، دوستانی را که در فیسبوک داشته‌اید در اینستاگرام به شما معرفی می‌کند!

ماشین‌های دارای هوش مصنوعی، به دلیل ویژگی یادگیری و استفاده از تجربه‌هایشان، کمتر از انسان‌ها دست به خطا می‌زنند؛ زیرا آن‌ها یک اشتباه را دوبار تکرار نمی‌کنند و لحظه به لحظه کامل‌تر می‌شوند. همچنین به دلیل اینکه می‌توانند حالت‌های بسیار زیادی را در قبال انجام اقداماتشان بررسی کنند، احتمال شکست‌ خوردنشان کم می‌شود. نمونه‌ی آن را می‌توانید در ماشین‌های شطرنج باز مشاهده کنید.

انسان‌ها در یک بازی شطرنج، در مقابل یک ربات شطرنج باز شکست می‌خورند. حال این مسئله را به دنیای واقعی تعمیم دهید. این ماشین‌ها قادرند تمامی کتاب‌ها و دانش موجود از ابتدای بشریت تا کنون را مطالعه کنند. پس طبیعیست که باتوجه به ویژگی یادگیریشان، بسیار بهتر از انسان‌ها تصمیم‌گیری کنند و به نوعی شکست‌ناپذیر شوند.

 

فرض کنید شما یک ربات قهوه‌ساز آماده می‌کنید. هدف شما در ابتدا کاملا بی‌خطر است! اما این ربات با خود استدلال می‌کند که «چه چیزی باعث می‌شود من نتوانم قهوه درست کنم؟ اینکه یک انسان من را خاموش کند. پس من در راستای انجام ماموریتم کلید خاموش کردن خودم را غیرفعال می‌کنم!» و این‌گونه می‌شود که ربات اقداماتی را انجام می‌دهد که خواسته‌ی ما نیست و اینجا دقیقا همان‌ جاییست که مسیر ما کمی تغییر خواهد کرد.

برای جلوگیری از چنین اتفاقاتی که ناشی از عدم وجود شعور در ماشین‌هاست، برنامه‌نویسان باید با استفاده از رویکرد عدم قطعیت، برای ربات‌ها برنامه‌ریزی کنند.

چگونه بفهمیم یک ماشین به اندازه‌ی کافی باهوش است یا خیر؟!

روشی برای سنجش میزان هوشمندی ماشین‌ها مطرح می‌شود که به آزمون تورینگ شهرت دارد. در این آزمون، فرد A به عنوان قاضی، با بازیکن B که در اصل یک انسان است و بازیکن C که یک ماشین است، از طریق یک صفحه کلید و نمایشگر رایانه ارتباط می‌گیرد. او باید سعی کند تا بفهمد کدام بازیکن انسان است و کدام ماشین است! اگر یک ماشین بتواند قاضی را به‌گونه‌ای فریب دهد و هویت ماشینی خود را از او مخفی کند، لقب ماشین هوشمند را کسب می‌کند و برنده‌ی این آزمون می‌شود.

 

طبیعتا برای این‌کار، ماشین از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند؛ مثلا اشتباهات تایپی می‌کند و محاسبات خود در مدت زمان بیشتری انجام می‌دهد تا قاضی را بفریبد. حتی گاهی به سوالات پاسخ اشتباه می‌دهد تا وانمود کند که انسان است.

نتیجه‌گیری

هر روزی که می‌گذرد، ماشین‌های هوشمند یک قدم به جلومی‌روند و به ما نشان می‌دهند که چه ظرفیت بزرگی برای استفاده از آن‌ها وجود دارد. کشورها و شرکت‌های پیشرفته‌ی دنیا، روز به روز به دنبال استفاده‌ی بیشتر و مفیدتر از هوش مصنوعی در شاخه‌های پزشکی، نظامی، اقتصادی، کامپیوتری، تکنولوژیکی و حتی بعضا سیاسی و اجتماعی هستند تا بتوانند به وسیله‌ی آن‌ها، خطاهای خود را به حداقل برسانند و قدم به قدم به دنیای هوشمند نزدیک‌تر شوند. شاید بهتر باشد تا ما هم این پرسش را مطرح کنیم که جای خالی هوش مصنوعی در کسب‌وکارمان دقیقا کجاست؟!

 

امیرمحمد جهانی

دانشجوی کارشناسی رشته مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران

عضو نشریه سامانه­نو

 






نظرات کاربران
تاييديه : تشخيص عامل غير انساني
توجه : نظر شما پس از تایید مدیر سایت در سایت نمایش داده می شود !